انسان ، ولى سخن انسان با خدا در نماز با كلام خدا شروع مى شود ، زيرا به غير آنچه أو به انسان آموخته ستايش أو ممكن نيست ، وبه حرمت كلام خدا گفتار أو لايق شنيدن مى شود " سمع الله لمن حمده " . نماز به مقتضاى " لا صلاة له الا ان يقرأ بها " ( 1 ) بايد مشتمل بر حمد باشد ، وهمچنان كه قرآن كه تكلم خالق با خلق است با سوره ء حمد شروع مى شود نماز هم كه تكلم خلق با خالق است با سوره ء حمد شروع مى شود . ونماز گزار بايد حمد وسوره را به قصد قرائت كلام خدا بخواند ، ولى رسيدن به روح نماز با توجه به معاني وإشارات ولطايفى كه در أقوال وافعال نماز است حاصل مى شود ، از اين رو به بعضي از خصوصياتى كه در سوره ء حمد است اشاره مى نماييم : در اين سوره معرفت مبدأ ومعاد ، وأسماء وصفات خداوند متعال ، وعهد خدا با انسان وعهد انسان با خداست ، وبه حسب بعضي از روايات ( 2 ) اسم الله الأعظم در اين سوره تقطيع شده است ، وامتياز اين سوره آن است كه نصف سوره تا ( ملك يوم الدين ) براي خداست ، ونصف آن از ( إهدنا الصرط المستقيم ) تا آخر براي انسان ، وآيهء وسط بين خدا وبنده قسمت مى شود : عبادت براي خدا واستعانت براي انسان . ابتداى سوره با ( بسم الله ) است كه ابتداى طلوع صبح رسالت هم همين بود ( إقرء باسم ربك ) . ( 3 ) خصوصيت اسم الله آن است كه اسم ذات جامع جميع اسماى حسنى است ( ولله الاسمآء الحسنى فادعوه بها ) . ( 4 ) ومعناى آن معبودى است كه خلق در أو متحيرند وبه أو پناه مى برند ، ( عن

--> 1 . وسائل الشيعة ، جلد 6 ، صفحهء 37 ، باب أول از أبواب قرائت حديث 1 ( نماز نيست براي أو مگر اين كه فاتحة الكتاب را قرائت كند ) 2 . وسائل الشيعة باب أول از أبواب قرائت حديث 5 ، جلد 6 ، صفحهء 38 3 . سوره ء علق ، آيهء 1 ، ( بخوان به نام پروردگارت ) 4 . سوره ء أعراف ، آيهء 180 ( براي خداست اسماى حسنى پس خدا را به آنها بخوانيد )